Tư vấn và sàng lọc HIV

1. Xét nghiệm HIV là gì?

Xét nghiệm HIV giúp xác định một người có nhiễm HIV hay không. HIV là loại virus gây ra AIDS, giai đoạn thứ ba và cũng là giai đoạn tiến triển nặng nhất của nhiễm HIV.

Xét nghiệm HIV có thể xác định bạn có nhiễm HIV hay không, nhưng không thể xác định bạn đã nhiễm HIV được bao lâu hoặc đang ở giai đoạn nào của quá trình nhiễm HIV.

2. Tại sao xét nghiệm HIV lại quan trọng?

• Thứ nhất, ước tính khoảng 15% người nhiễm HIV tại Hoa Kỳ không biết mình đang nhiễm HIV. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 40% các trường hợp nhiễm HIV mới được cho là lây truyền từ những người không biết tình trạng HIV của mình. Biết được tình trạng HIV của bản thân giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe của mình và những người xung quanh.
• Thứ hai, phát hiện và điều trị HIV sớm rất quan trọng để duy trì sức khỏe và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan. Điều trị sớm và duy trì điều trị đều đặn có thể giúp người nhiễm HIV sống lâu dài và khỏe mạnh.

3. Có những loại xét nghiệm HIV nào?

Hiện có 3 nhóm xét nghiệm chính được sử dụng để chẩn đoán HIV:

1. Xét nghiệm kháng thể HIV
2. Xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể HIV
3. Xét nghiệm axit nucleic (NAT)

Các chuyên gia y tế tại GD Health có thể tư vấn và xác định loại xét nghiệm HIV phù hợp dựa trên thời điểm phơi nhiễm và tình trạng của bạn.

Thời điểm mỗi loại xét nghiệm có thể phát hiện HIV là khác nhau vì mỗi xét nghiệm có một “giai đoạn cửa sổ” (window period) khác nhau.

Giai đoạn cửa sổ là khoảng thời gian từ khi một người có khả năng phơi nhiễm với HIV cho đến khi xét nghiệm có thể phát hiện chính xác tình trạng nhiễm HIV.

3.1 Xét nghiệm axit nucleic (NAT)

Cơ chế: Tìm kiếm trực tiếp vật liệu di truyền (RNA) của virus HIV trong máu và có thể đo tải lượng virus.

Loại mẫu: Máu được lấy từ tĩnh mạch.

Thời gian cửa sổ: Khoảng 10–33 ngày sau phơi nhiễm. Đây là phương pháp có khả năng phát hiện HIV sớm nhất trong các nhóm xét nghiệm nêu trên.

Khi nào sử dụng:
NAT ít được sử dụng để sàng lọc HIV thông thường do chi phí cao. Phương pháp này chủ yếu được sử dụng trong trường hợp có nguy cơ phơi nhiễm gần đây, đặc biệt khi xuất hiện các triệu chứng sớm của nhiễm HIV, hoặc để theo dõi điều trị.

3.2 Xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể – xét nghiệm kết hợp (thế hệ 4)

Cơ chế:
Phát hiện đồng thời kháng thể HIV (protein do hệ miễn dịch tạo ra để đáp ứng với virus) và kháng nguyên p24 (một loại protein của virus xuất hiện sớm hơn kháng thể).

Loại mẫu: Máu lấy từ tĩnh mạch tại phòng xét nghiệm; hoặc máu lấy bằng phương pháp chích đầu ngón tay đối với một số xét nghiệm nhanh.

Thời gian: 18–45 ngày đối với xét nghiệm máu lấy từ tĩnh mạch tại phòng xét nghiệm; 18–90 ngày đối với xét nghiệm nhanh sử dụng máu đầu ngón tay.

Khi nào sử dụng:
Đây là loại xét nghiệm phổ biến nhất được sử dụng để sàng lọc HIV thường quy tại các phòng khám và phòng xét nghiệm.

3.3 Xét nghiệm kháng thể HIV

Cơ chế:
Chỉ tìm kiếm kháng thể chống HIV trong máu hoặc dịch miệng.

Loại mẫu: Máu lấy từ đầu ngón tay hoặc dịch miệng/mẫu phết miệng.

Thời gian cửa sổ: Khoảng 23–90 ngày sau phơi nhiễm.

Khi nào sử dụng:
Phần lớn các xét nghiệm nhanh tại điểm chăm sóc và xét nghiệm HIV tự thực hiện tại nhà, chẳng hạn như bộ xét nghiệm bằng mẫu dịch miệng, thuộc nhóm này.

4. Lưu ý

Xét nghiệm HIV ban đầu thường là xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể (thế hệ 4).

Xét nghiệm NAT không được sử dụng thường quy để sàng lọc HIV, trừ khi một người có nguy cơ phơi nhiễm cao hoặc có khả năng đã phơi nhiễm gần đây và xuất hiện các triệu chứng sớm của nhiễm HIV.

Nếu kết quả xét nghiệm HIV ban đầu dương tính, cần thực hiện thêm xét nghiệm tiếp theo để xác nhận và loại trừ khả năng kết quả không chính xác, còn gọi là dương tính giả (false positive).

Bạn chưa chắc mình nên làm xét nghiệm HIV nào?

Hãy liên hệ GD Health để được tư vấn miễn phí và lựa chọn xét nghiệm phù hợp với thời điểm phơi nhiễm và tình trạng của bạn.