Đau rát họng, viêm họng kéo dài dai dẳng không hết – Đừng chủ quan, có thể bạn bị Chlamydia!

Bạn đã từng bị đau họng kéo dài, khám nhiều lần không ra nguyên nhân? Dùng kháng sinh cũng không khỏi?
Rất có thể, thủ phạm không nằm ở cảm cúm, vi-rút hay vi khuẩn thông thường – mà là một bệnh lây truyền qua đường tình dục có tên gọi Chlamydia.

Chlamydia không chỉ “ẩn nấp” ở vùng kín. Loại vi khuẩn này còn có thể gây viêm họng, đau rát họng, thậm chí loét họng nếu bạn từng quan hệ tình dục bằng miệng. Nhưng rất ít người – kể cả bác sĩ – nghĩ tới điều này khi điều trị.

Hãy cùng khám phá vì sao Chlamydia ở họng lại nguy hiểm đến vậy, và làm sao để nhận biết, chẩn đoán, điều trị đúng cách.

1. Chlamydia là gì? Vì sao nó có thể gây đau họng?

Chlamydia hay bệnh Chlamydia đã được ghi nhận rất sớm từ thời Ai Cập cổ đại. Nhưng mãi đến những năm 1970 của thế kỷ 20, Chlamydia mới được chính thức công nhận là một bệnh lây truyền qua đường tình dục và các biến chứng nghiêm trọng của nó mới được xác định rõ. Nhờ những tiến bộ trong xét nghiệm, ngày nay bệnh được chẩn đoán và điều trị hiệu quả.

Chlamydia là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) phổ biến nhất trên thế giới, do vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây ra. Thường gặp nhất ở bộ phận sinh dục, hậu môn nhưng vi khuẩn này cũng có thể tấn công vùng miệng – họng khi có quan hệ tình dục bằng miệng (oral sex), đặc biệt ở nhóm nam giới quan hệ đồng tính MSM.

Chlamydia ở họng hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Nhưng vi khuẩn vẫn âm thầm tồn tại, gây viêm họng mãn tính, lây cho người khác – và nếu không điều trị, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

2. Vì sao bạn nên cảnh giác với viêm họng do Chlamydia?

2.1. Viêm họng thông thường hay là do Chlamydia?

Khi đau rát họng kéo dài, người ta thường nghĩ đến viêm họng do vi-rút, vi khuẩn, viêm amidan, cúm, hoặc do môi trường (khói bụi, điều hòa…). Tuy nhiên, có một dạng viêm họng khác mà nhiều người thường bỏ qua, đó là viêm họng do nhiễm Chlamydia. Khi vi khuẩn Chlamydia trachomatis xâm nhập vào niêm mạc họng, nó sẽ gây ra một loạt các triệu chứng dai dẳng và khó chịu, thường bị nhầm lẫn với viêm họng thông thường, dẫn đến việc điều trị sai hướng và không hiệu quả.

Nếu bạn:

• Quan hệ tình dục bằng miệng không có biện pháp bảo vệ (không sử dụng bao cao su và màng chắn miệng-dental dam).
• Có nhiều bạn tình hoặc bạn tình mới mà không rõ tình trạng STI
• Có bạn tình bị hoặc nghi ngờ bị Chlamydia hay các STI khác
• Đã từng nhiễm hoặc điều trị các bệnh lây qua đường tình dục
• Viêm họng kéo dài dù đã điều trị kháng sinh phổ thông
• Thường xuyên quan hệ bằng miệng (oral sex), đặc biệt ở nhóm nam giới quan hệ đồng tính MSM. Oral sex bao gồm quan hệ tình dục bằng miệng-dương vật, miệng-âm đạo và miệng-hậu môn.

Hãy nghĩ đến khả năng có thể bạn đang bị viêm họng do Chlamydia.

2.2. Triệu chứng dễ bị bỏ qua:

Chlamydia thường được gọi là “bệnh thầm lặng” vì phần lớn người nhiễm (khoảng 70% phụ nữ và 50% nam giới) không có bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào. Riêng Chlamydia ở họng thì gần như không biểu hiện triệu chứng nào nên rất khó để nhận biết bạn có bị nhiễm Chlamydia ở họng, miệng.

Chlamydia ở miệng, họng có thể mất từ 1-3 tuần để xuất hiện triệu chứng sau khi quan hệ tình dục. Đây là một lý do khác khiến nhiều người không kết nối các triệu chứng của họ với bệnh nhiễm trùng này.

Các triệu chứng viêm họng do Chlamydia thường khá mơ hồ và dễ nhầm lẫn, bao gồm:

• Đau họng âm ỉ, dai dẳng: Cảm giác đau rát, khô ngứa. hay khó chịu ở cổ họng kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, không thuyên giảm dù đã dùng kháng sinh thông thường.
• Đau khi nuốt: Cảm giác đau và vướng khi nuốt thức ăn hoặc nước bọt.
• Sưng Amidan, các đốm trắng xuất hiện sau cổ họng hoặc amidan.
• Đau miệng, lỡ miệng, hơi thở hôi, tăng tiết dịch ở miệng.
• Nổi ban đỏ hoặc loét ở miệng và họng: Một số trường hợp có thể xuất hiện các vết ban đỏ hoặc loét nhỏ ở miệng, và thành họng.
• Sưng hạch bạch huyết: Hạch bạch huyết ở cổ có thể sưng to và đau.
• Sốt nhẹ hoặc mệt mỏi.

Trên thực tế, nhiều bác sĩ không nghĩ tới STI khi bệnh nhân than phiền đau họng – trừ khi họ hỏi kỹ về quan hệ tình dục bằng miệng.

Một số người chỉ phát hiện ra nhiễm Chlamydia khi:

• Viêm họng điều trị hoài không khỏi
• Bạn tình của họ được chẩn đoán bị Chlamydia hay STI khác.
• Đi xét nghiệm tổng quát STI tình cờ phát hiện.

Vì vây, nếu bạn có những triệu chứng này, đặc biệt là sau khi quan hệ tình dục bằng miệng không an toàn, hãy đặt câu hỏi và tìm kiếm sự tư vấn y tế chuyên nghiệp.

3. Viêm họng do Chlamydia có nguy hiểm không?

Chlamydia ở miệng đôi khi có thể dẫn đến các bệnh nhiễm trùng miệng thứ phát. Vì cơ thể phải tập trung chống lại chlamydia, nó sẽ kém khả năng chống lại các bệnh nhiễm trùng khác gây ra các bệnh về lợi như viêm lợi và viêm nha chu. Đau răng, chảy máu chân răng và mất răng là một trong những biến chứng của các bệnh này.

Một mối lo ngại lớn hơn là những người bị chlamydia ở miệng có thể lây truyền bệnh cho người khác. Tùy thuộc vào bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng, nếu không điều trị kịp thời chlamydia có thể dẫn đến các biến chứng như:

• Viêm họng mãn tính, kéo dài làm giảm chất lượng cuộc sống.
• Viêm họng do Chlamydia kéo dài không điều trị dứt điểm làm tăng nguy cơ bội nhiễm nhiều loại vi khuẩn thông thường khác, làm gia tăng biến chứng và trở nên khó điều trị hơn
• Viêm họng từ đường hô hấp trên có thể gây lan thành viêm đường hô hấp dưới như viêm phổi.
• Trong một số trường hợp hiếm gặp lan vào máu gây nhiễm trùng máu, hoặc có thể gây viêm khớp, viêm gan, đau nhức toàn thân.
• Lây lan cho người khác khi quan hệ tình dục khi chưa điều trị
• Tăng nguy cơ lây nhiễm HIV và các bệnh STI khác.
• Viêm vùng chậu (PID), thai ngoài tử cung ở nữ.
• Viêm mào tinh hoàn, viêm hẹp niệu đạo ở nam.
• Vô sinh cả ở nam và nữ.
• Viêm kết mạc mắt, viêm phổi-nhiễm trùng phổi ở trẻ sơ sinh.

Lưu ý: Chlamydia ở họng có thể bị chẩn đoán nhầm là:

• Viêm họng do vi-rút hay vi khuẩn thông thường.
• Viêm amidan
• Nhiễm nấm Candida ở miệng
• Viêm loét ở miệng, nhiệt miệng
• Viêm họng do trào ngược dà dày thực quản
• Hoặc thậm chí ung thư vòm họng nếu có loét kéo dài

Điều này khiến người bệnh bị điều trị sai, dẫn tới bệnh kéo dài, tái phát liên tục và làm tình trạng bệnh trầm trọng hơn, biến chứng nặng nề hơn.

4. Làm sao để biết có bị Chlamydia ở họng?

Chlamydia không thể phát hiện chỉ bằng nhìn hay khám họng thông thường. Cần làm xét nghiệm chuyên biệt để chẩn đoán chính xác.

• NAAT (Nucleic Acid Amplification Test)
  • Là một phương pháp NATTs, xét nghiệm PCR tìm Chlamydia có độ nhạy, độ đặc hiệu cao, là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán.
  • Mẫu xét nghiệm: ngoáy họng lấy dịch (không phải máu). Ngoài ra, có thể lấy bệnh phẩm ở vị trí khác nếu nghi ngờ như: Dịch âm hộ, âm đạo, cổ tử cung, niệu đạo và nước tiểu, hay dịch ở hậu môn.
  • Ngoài ra có thể xét nghiệm đồng thời Chlamydia với lậu và một số tác nhân STI không trong cùng một mẫu bệnh phẩm.
  • Kết quả thường có trong 1–3 ngày.
• Xét nghiệm khác: Mặc dù ít phổ biến hơn, một số phương pháp khác như nuôi cấy tế bào hoặc xét nghiệm miễn dịch enzyme (EIA) cũng có thể được sử dụng, nhưng phải mất thời gian lâu hơn.

Bạn nên đi xét nghiệm nếu:

• Đau họng dai dẳng, không rõ nguyên nhân
• Quan hệ tình dục bằng miệng không an toàn
• Có bạn tình mắc STI
• Muốn kiểm tra sức khỏe định kỳ toàn diện

5. Điều trị Chlamydia ở họng như thế nào?

Chlamydia có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng kháng sinh. Việc điều trị kịp thời và đúng phác đồ là rất quan trọng để ngăn ngừa biến chứng và lây lan.

Doxycycline đường uống vẫn là thuốc được ưu tiên sử dụng hiện nay và vẫn còn hiệu quả đối với nhiễm Chlamydia.

Đối với phụ nữ có thai chống chỉ định sử dụng doxycycline nên thay thế bằng Azithromycin đường uống.

• Lưu ý quan trọng khi điều trị:
  • Không tự ý điều trị: Việc tự ý dùng thuốc hoặc không tuân thủ phác đồ có thể dẫn đến thất bại điều trị, tăng nguy cơ kháng thuốc.
  • Điều trị cho bạn tình: Tất cả các bạn tình trong vòng 60 ngày trước khi chẩn đoán cũng cần được xét nghiệm và điều trị để ngăn ngừa tái nhiễm và lây lan bệnh.
  • Tránh quan hệ tình dục: Bệnh nhân nên tránh mọi hoạt động tình dục cho đến khi cả họ và bạn tình đã hoàn thành điều trị và các triệu chứng đã biến mất hoàn toàn (thường là 7 ngày sau khi dùng liều kháng sinh duy nhất hoặc sau khi hoàn thành phác đồ 7 ngày).

6. Làm sao để phòng ngừa?

Phòng ngừa bệnh Chlamydia là chìa khóa để kiểm soát sự lây lan của bệnh và bảo vệ sức khỏe cá nhân. Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:

• Thực hành tình dục an toàn:
  • Dùng bao cao su hoặc màng chắn miệng (dental dam) khi quan hệ bằng miệng
  • Hạn chế số lượng bạn tình và tránh quan hệ với bạn tình mới không rõ tiền sử.
• Sàng lọc và điều trị kịp thời:
  • Xét nghiệm STI định kỳ.
  • Sàng lọc Chlamydia cho phụ nữ mang thai
  • Điều trị ngay lập tức nếu bạn hoặc bạn tình được chẩn đoán mắc Chlamydia, hãy điều trị ngay lập tức và tuân thủ phác đồ của bác sĩ.
• Giáo dục và nhận thức:
  • Thảo luận cởi mở với bạn tình về tiền sử STI và xét nghiệm trước khi quan hệ tình dục. Chủ động lựa chọn bạn tình an toàn, thống nhất với bạn tình về việc sử dụng biện pháp an tòan khi quan hệ.
  • Hiểu rõ về các STI và cách phòng ngừa là rất quan trọng.
• Sử dụng Doxy-PEP: Doxycycline uống một lần trong vòng 72 giờ sau khi quan hệ tình dục bằng miệng, hậu môn hoặc âm đạo không có bao cao su có thể được sử dụng như một biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm (PEP). CDC khuyến cáo rằng một số nhóm nhất định nên được tư vấn rằng doxy PEP có thể được sử dụng để ngăn ngừa một số STI. Các nhóm này bao gồm:
  • Nam giới quan hệ tình dục với nam giới (MSM)
  • Phụ nữ chuyển giới (TGW) đã từng mắc STI do vi khuẩn (đặc biệt là giang mai, chlamydia hoặc lậu) trong 12 tháng qua hoặc đã quan hệ tình dục bằng miệng, hậu môn hoặc âm đạo không có bao cao su.
• Không tự ý điều trị khi chưa có chỉ định y tế

7. Có thể bạn chưa biết

• Có rất nhiều người bị nhiễm cùng lúc Chlamydia và Lậu. Thậm chí cả HPV khi quan hệ đường miệng không an toàn.
• Viêm họng do Chlamydia không được điều trị sẽ tồn tại âm thầm, gây biến chứng và lây lan.
• Lấy dịch họng để xét nghiệm là phương pháp hiệu quả nhất, chính xác nhất để phát hiện bạn có mắc Chlamydia ở họng hay không.

8. Kết luận

Viêm họng có thể là một vấn để phổ biến không mấy ai quan tâm. Tuy nhiên, viêm họng dai dẳng, kéo dài không hết đặc biệt nếu bạn từng quan hệ tình dục bằng miệng mà không sử dụng biện pháp bảo vệ, nó không phải là một vấn đề nhỏ nữa, mà hãy nghĩ tới khả năng viêm họng do Chlamydia. 

Chlamydia là một căn bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi, nhưng hậu quả của việc lơ là có thể rất nghiêm trọng. Sức khỏe của bạn là tài sản quý giá nhất, hãy chăm sóc nó một cách đúng đắn

Đừng ngại kiểm tra – đừng chờ đến khi có biến chứng. Hãy mạnh dạn tìm kiếm sự trợ giúp y tế, xét nghiệm và điều trị kịp thời để bảo vệ sức khỏe của chính mình và những người bạn yêu thương. Chỉ một xét nghiệm đơn giản có thể giúp bạn biết chắc, điều trị sớm, và bảo vệ sức khỏe của chính bạn và người thân.

Bài viết được viết bởi bác sĩ Võ Nguyễn Duy Hoà là một chuyên gia Ngoại Tổng quát, Tiết niệu và Nam khoa. Bác sĩ đã có nhiều năm kinh nghiệm trong vấn đề sức khoẻ sinh sản và tình dục.

Tài liệu tham khảo

1. About Chlamydia
   https://www.cdc.gov/chlamydia/about/index.html#cdc_disease_basics_testing_screening-testing-and-diagnosis
2. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021
   https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/STI-Guidelines-2021.pdf
3. Updated recommendations for the treatment of Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis and Treponema pallidum (syphilis), and new recommendations on syphilis testing and partner services
   https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/378213/9789240090767-eng.pdf?sequence=1
4. Quyết định 5169/QĐ-BYT 2021 hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh Chlamydia Trachomatis
   https://thuvienphapluat.vn/van-ban/The-thao-Y-te/Quyet-dinh-5169-QD-BYT-2021-huong-dan-chan-doan-va-dieu-tri-benh-Chlamydia-Trachomatis-494083.aspx
5. Oral (Throat) Chlamydia: Symptoms and Causes
   https://www.verywellhealth.com/chlamydia-in-throat-symptoms-causes-pictures-5206122