Sùi mào gà ở lưỡi: Khi “Yêu” bằng miệng, nguy cơ không còn là chuyện riêng tư!

Sùi mào gà là cái tên đã quá quen thuộc với nhiều người, nhưng bạn nghĩ rằng nó chỉ xuất hiện ở “vùng kín” thôi. Đây chính là một lầm tưởng nguy hiểm! Sùi mào gà không chỉ xuất hiện ở cơ quan sinh dục mà còn có thể phát triển ở miệng – họng, đặc biệt là lưỡi, do quan hệ tình dục bằng miệng không an toàn.

Bạn có từng thấy những mụn nhỏ li ti, giống như nhú gai ở lưỡi mà nghĩ chỉ là nhiệt miệng hay viêm họng nhẹ? Cẩn thận! Đó có thể là biểu hiện sớm của sùi mào gà ở miệng – một căn bệnh lây qua đường tình dục đang ngày càng gia tăng, đặc biệt ở người trẻ.

Bài viết này sẽ giúp bạn nhận biết, hiểu rõ nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và cách điều trị căn bệnh này một cách dễ hiểu và chính xác.

1. Sùi mào gà ở lưỡi: thủ phạm và con đường lây truyền

Sùi mào gà ở lưỡi là tình trạng nhiễm vi-rút HPV (Human Papillomavi-rút) tại vùng lưỡi, gây nên các tổn thương dạng mụn cóc hoặc mô sùi. Đây là một dạng của bệnh sùi mào gà, thường lây qua đường tình dục bằng miệng (oral sex) không an toàn, không phân biệt giới tính.

Chúng ta đều nghĩ rằng chỉ khi tiếp xúc bộ phận sinh dục với miệng khi quan hệ mới có thể lây truyền HPV gây sùi mào gà? Điều này đúng nhưng chưa đủ.

Quan hệ tình dục bằng miệng (oral sex) là con đường lây truyền chính. Tuy nhiên, có những trường hợp hôn sâu đặc biệt là làm trầy xước khi hôn với người nhiễm HPV miệng vẫn có thể lây truyền. Nghĩa là một người bị nhiễm HPV mang vi-rút trong nước bọt và chất nhầy của họ. Sau đó, nó có thể lây sang đối tác nếu những chất dịch này tiếp xúc với vết loét hoặc vết cắt hở trong miệng hoặc bộ phận sinh dục

Ngoài ra, HPV cũng có thể lây lan nếu ai đó chạm vào một cái mụn cóc của chính họ hoặc trên da của người khác, sau đó đưa ngón tay vào miệng, hay chỉ đơn giản là dùng chung vật dụng cá nhân (bàn chải, son môi, ly cốc) khi có vết thương hở tuy ít gặp nhưng vẫn có thể xảy ra. Virus sẽ xâm nhập vào vùng niêm mạc miệng qua các vết xước nhỏ, đặc biệt nếu khoang miệng bị viêm, tổn thương hoặc không được vệ sinh kỹ.

Tuy nhiên, không phải ai tiếp xúc với HPV cũng bị mụn cóc. Một số hệ thống miễn dịch hiệu quả hơn trong việc chống lại vi-rút HPV so với những hệ thống khác, và nhiều người không có bất kỳ triệu chứng nào. Nếu bạn có hệ thống miễn dịch suy yếu, bạn có thể dễ bị mụn cóc ở niêm mạc miệng hơn.

Các chủng HPV thường gây ra tình trạng này là type 6 và 11 – là những chủng có nguy cơ thấp nhưng dễ gây mụn cóc ở cơ quan sinh dục và vùng miệng. 

2. Dấu hiệu nhận biết sùi mào gà ở lưỡi: đừng nhầm lẫn!

Tùy thuộc vào chủng HPV, một số loại mụn cóc có thể hình thành trên lưỡi. Chúng bao gồm:

• U nhú biểu mô vảy (Squamous Papilloma): Những tổn thương giống súp lơ này có màu trắng và do các chủng HPV 6 và 11 gây ra.
• Mụn cóc thông thường (Verruca Vulgaris): Những nốt sần này do HPV 2 và 4 gây ra.
• Sùi mào gà (Condyloma Acuminata): Những tổn thương này được tìm thấy ở vùng sinh dục nhưng có thể lây lan sang lưỡi qua đường tình dục. Nó liên quan đến HPV 2, 6 và 11.
• Tăng sản biểu mô khu trú (Focal Epithelial Hyperplasia): Còn được gọi là bệnh Heck, những tổn thương này có liên quan đến HPV 13 và 32.

Các nốt sùi ở lưỡi thường khó phát hiện trong giai đoạn đầu, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý răng miệng thông thường. Tuy nhiên, nếu để ý kỹ, bạn có thể nhận biết qua các đặc điểm sau:

• Hình dạng: Ban đầu là các nốt nhỏ, màu hồng hoặc trắng nhạt, mềm có thể mọc đơn lẻ hoặc thành cụm.
• Bề mặt: Lâu dần, các nốt sùi sẽ lớn hơn, có bề mặt sần sùi, nhô cao, giống như mào gà hay hoa súp lơ.
• Vị trí: Các nốt sùi có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên lưỡi, bao gồm:
  • Mặt trên lưỡi.
  • Bờ bên của lưỡi.
  • Gốc lưỡi và dưới lưỡi.
• Triệu chứng đi kèm: Thường không gây đau đớn, nhưng ở giai đoạn tiến triển các mụn cóc phát triển nhanh làm gia tăng kích thước thì có thể gây cảm giác vướng víu, khó chịu khi nuốt hoặc nói chuyện. Đôi khi có thể chảy máu, loét, nhiễm trùng khi cọ xát, ăn đồ cay hay vệ sinh mạnh. Ngoài ra, hơi thở có thể có mùi hôi hay tiết nhiều nước bọt khi nói chuyện.
• Cần lưu ý phân biệt với tình trạng nhiệt miệng là tình trạng thường gây rát, đau và có thể tự khỏi sau 7-10 ngày. Ngược lại, sùi mào gà không đau, không tự biến mất và xu hướng phát triển to dần lên. Và một số tình trạng ở miệng có thể nhầm lẫn như: Viêm nhú lưỡi (sẩn gai lưỡi), u nang, loét miệng, vết thương hay vết loét giang mai.

3. Nguy Cơ Nào Đang Rình Rập? Mức độ nguy hiểm của sùi mào gà lưỡi?

Việc phát hiện và điều trị sớm sùi mào gà ở lưỡi là rất quan trọng. Nếu chủ quan, bạn có thể phải đối mặt với các nguy cơ:

• Gây khó khăn trong sinh hoạt: Các nốt sùi lớn có thể gây cản trở việc ăn uống, nói chuyện, làm giảm chất lượng cuộc sống.
• Nguy cơ lây nhiễm cho người khác: Nếu không được điều trị, bạn có thể vô tình lây truyền vi-rút HPV cho bạn tình qua các tiếp xúc khác.
• Tiềm ẩn nguy cơ ung thư: Mặc dù sùi mào gà ở lưỡi thường do các chủng HPV nguy cơ thấp gây ra, nhưng nếu đồng nhiễm các chủng nguy cơ cao như HPV 16 hay 18, nguy cơ phát triển thành ung thư vòm họng là hoàn toàn có thể xảy ra.

• Triệu chứng ung thư vòm họng: Thông thường giai đoạn đầu không có triệu chứng gì, nhưng khi tiến triển có thể xuất hiện một số triệu chứng như: Đau họng, khó nuốt, thay đổi giọng nói, đau tai, sưng hạch bạch huyết ở cổ, sụt cân, tê hoặc đau ở lưỡi hoặc hàm, ho ra máu, mảng trắng hoặc đỏ trên amidan…

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 60–70% các ca ung thư vòm họng (oropharyngeal cancer) ở Mỹ là do HPV, đặc biệt chủng HPV-16 và HPV-18.

Tại Việt Nam, một nghiên cứu tiến hành trên các mẫu mô bệnh phẩm ung thư vòm họng đã phát hiện 15,15% mẫu dương tính với HPV, trong đó 86,7% là chủng HPV-16, 13,3% là HPV-18

Lưu ý: Ung thư vòm họng do HPV đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở nam giới. Đây là một căn bệnh nguy hiểm, do đó không thể xem nhẹ bất kỳ dấu hiệu nào liên quan đến HPV ở vùng miệng. Đáng chú ý là ung thư do HPV vùng họng thường không có biểu hiện sớm rõ ràng. Khi phát hiện, bệnh đã ở giai đoạn tiến triển.

4. Chẩn đoán sùi mào gà ở lưỡi:

• Khám lâm sàng bằng mắt thường để phát hiện tổn thương nghi ngờ.
• Hỏi và tìm hiểu về lịch sử tình dục, các yếu tố nguy cơ và các triệu chứng khác mà người bệnh đang gặp phải.
• Xét nghiệm HPV DNA bằng phương pháp PCR từ mẫu dịch vùng miệng.
• Có thể phải sinh thiết mô nếu nghi ngờ tổn thương tiền ung thư hoặc ác tính.
• Ngoài ra, xét nghiệm tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể kèm theo như: HIV, giang mai, lậu, chlamydia… đặc biệt ở những người có nguy cơ cao
  

5. Sùi mào gà ở lưỡi điều trị như thế nào?

Sùi mào gà ở lưỡi có thể tự biến mất mà không cần điều trị. Tuy nhiên, điều này có thể mất vài tháng hoặc thậm chí vài năm. Vì chúng có thể gây phiền toái, nhiều người chọn loại bỏ chúng.

Có một số cách để điều trị sùi mào gà ở lưỡi:

• Điều trị tại chỗ:

• • Liệu pháp áp lạnh (Cryotherapy): Còn được gọi là đóng băng, phương pháp này sử dụng nitơ lỏng để đóng băng mụn cóc và khiến chúng rụng. Đây được coi là một trong những cách hiệu quả nhất để loại bỏ mụn cóc.

• • Phẫu thuật điện (Electrosurgery): Phương pháp này liên quan đến việc sử dụng dòng điện để phá hủy mụn cóc.

• • Cắt bỏ bằng phẫu thuật (Surgical excision): Đây là khi các bác sĩ cắt bỏ mụn cóc bằng dao mổ hoặc tia laser.

• • Axit trichloroacetic: Axit này là một cách hiệu quả để loại bỏ mụn cóc ở miệng và bao gồm ba lần bôi trong vòng 45 ngày.

• Điều trị toàn thân:

• • Tăng cường miễn dịch bằng các thuốc hỗ trợ như inosine pranobex, interferon.

• • Tăng cường dinh dưỡng, đặc biệt là các thực phẩm giàu vitamin C, E, kẽm để tăng cường hệ miễn dịch.

• • Giữ vùng da tổn thương sạch sẽ, khô thoáng, tránh chà xát mạnh.

• • Điều trị cho cả bạn tình để tránh lây nhiễm qua lại

Sùi mào gà thường đáp ứng điều trị trong 3 tháng, nhưng cũng có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng suy giảm miễn dịch và mức độ tuân thủ điều trị của bệnh nhân.

• Ngay sau điều trị: Tái khám sau 1-2 tuần để kiểm tra vết thương và theo dõi đáp ứng điều trị.
• Theo dõi định kỳ:
  • 3 tháng đầu: Tái khám mỗi 2 tuần do nguy cơ tái phát cao.
  • Sau 3 tháng liên tiếp không tổn thương mới: Coi là ổn định nhưng vẫn cần theo dõi tiếp tục.

Lưu ý: Điều trị sùi mào gà ở lưỡi cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa. Việc tự ý bôi thuốc tại nhà có thể gây bỏng, loét và không hiệu quả cũng như gia tăng biến chứng không mong muốn.

6. Phòng ngừa sùi mào gà lưỡi bằng cách nào?

Những lời khuyên hữu ích để bạn bảo vệ bản thân và người xung quanh khỏi sùi mào gà lưỡi:

• Tiêm vắc xin HPV: Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và lâu dài nhất. Vắc xin HPV có thể giúp bảo vệ bạn khỏi các chủng HPV nguy cơ thấp gây sùi mào gà và các chủng nguy cơ cao gây ung thư.

Một nghiên cứu đáng tin cậy năm 2018 của 2.627 người lớn ở Hoa Kỳ cho thấy những người báo cáo đã tiêm ít nhất một liều vắc-xin HPV có khả năng phát triển HPV đường miệng thấp hơn 88% so với những người báo cáo chưa được tiêm chủng.

• Thực hành tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su đúng cách, ngay cả khi quan hệ bằng miệng hãy sử dụng bao cao su và màng chắn miệng-dental dam, có thể giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ lây nhiễm HPV.
• Khám sức khỏe định kỳ: Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về sức khỏe răng miệng hay các tổn thương bất thường ở lưỡi, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời. Đặc biệt ở những người có nguy cơ cao, nam giới quan hệ tình dục đồng giới MSM, thường xuyên quan hệ đường miệng với nhiều bạn tình, hoặc bạn tình bị nhiễm HPV…
• Giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, hạn chế sử dụng chung đồ cá nhân như bàn chải đánh răng. Tránh đồ uống có cồn và thuốc lá cũng làm giảm nguy cơ phát triển ung thư miệng, đặc biệt nếu bạn có mụn cóc ở lưỡi.

7. Khi nào nên đi khám sùi mào gà ở lưỡi?

• Có mụn nhỏ ở lưỡi kéo dài hơn 2 tuần mà không rõ nguyên nhân.
• Có tiền sử quan hệ tình dục bằng miệng không an toàn.
• Đã từng nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm HPV sinh dục.

8. Kết luận: 

Sùi mào gà ở lưỡi không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng hơn như ung thư vòm họng. Việc phát hiện sớm, điều trị kịp thời và phòng ngừa hiệu quả là cách bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Đừng để sự chủ quan làm ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn. Hãy chủ động phòng ngừa, thăm khám và điều trị khi cần thiết. Sức khỏe của bạn là tài sản quý giá nhất!

Bài viết được viết bởi bác sĩ Võ Nguyễn Duy Hoà là một chuyên gia Ngoại Tổng quát, Tiết niệu và Nam khoa. Bác sĩ đã có nhiều năm kinh nghiệm trong vấn đề sức khoẻ sinh sản và tình dục.

Tài liệu tham khảo:

1. [1]. Warts on the Tongue
   https://www.newmouth.com/oral-health/warts-on-tongue/
2. [2]. Understanding Warts on Your Tongue
   https://www.healthline.com/health/warts-on-tongue#causes
3. [3]. HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH SÙI MÀO GÀ
   (Ban hành kèm theo Quyết định số 5185/QĐ-BYT ngày 09 tháng 11 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Y tế)