Viêm âm đạo – âm hộ do nấm: Hiểu rõ để chăm sóc sức khoẻ vùng kín chị em

1. Viêm âm hộ âm đạo do nấm có nghiêm trọng hay không?

Viêm âm đạo do nấm là một tình trạng phổ biến. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ngứa vùng kín ở phụ nữ. Khoảng 75% phụ nữ sẽ mắc bệnh ít nhất một lần trong đời. Tình trạng này không phải là bệnh lây truyền qua đường tình dục. Tuy nhiên, nó có thể gây khó chịu đáng kể và dễ tái phát nếu không điều trị đúng cách.

Viêm âm đạo do nấm ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng cuộc sống. Nó gây ra sự khó chịu về thể chất và tinh thần. Các triệu chứng như ngứa, rát, và đau có thể ảnh hưởng đến công việc, các mối quan hệ xã hội và tình cảm. Khoảng 40-50% phụ nữ trải qua nhiều đợt nhiễm trùng. 6-10% phát triển viêm âm đạo do nấm tái phát (trên 4 lần mỗi năm). Điều này đòi hỏi liệu pháp kháng nấm duy trì. Việc hiểu rõ về bệnh giúp phụ nữ chủ động bảo vệ sức khỏe.

2. Viêm âm đạo do nấm là gì?

Viêm âm đạo do nấm là tình trạng viêm âm đạo và nếu tiến triển nặng sẽ lan ra ngoài âm hộ, vùng bẹn – gọi là viêm âm hộ âm đạo. Bệnh chủ yếu do nấm Candida albicans gây ra. Candida albicans là một phần của hệ vi sinh vật bình thường trong cơ thể người. Nấm này thường cư trú trong âm đạo mà không gây triệu chứng.

Bệnh thường xảy ra khi khuẩn hệ trong âm đạo mất cân bằng, nấm sẽ phát triển quá mức. Sự mất cân bằng này cho phép nấm sinh sôi nảy nở. Sau đó, nấm xâm nhập biểu mô và gây viêm. Do nấm có sẵn trong cơ thể, bệnh không nhất thiết phải lây từ người khác.

3. Dấu hiệu nhận biết

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu giúp điều trị kịp thời. Các triệu chứng điển hình của viêm âm đạo do nấm bao gồm:

• Ngứa vùng kín: Đây là triệu chứng chính, thường dữ dội và kéo dài. Ngứa ảnh hưởng đến 90% phụ nữ mắc bệnh.
• Khí hư: Khí hư đặc, màu trắng, giống bã đậu hoặc phô mai tươi. Khí hư thường có rất ít hoặc không có mùi.
• Rát khi tiểu tiện hoặc sau quan hệ: Cảm giác nóng rát có thể xuất hiện. Quan hệ tình dục cũng có thể gây đau.
• Sưng đỏ vùng âm hộ: Vùng âm hộ có thể sưng, đỏ, và phù nề.
• Không có mùi hôi: Đây là điểm phân biệt quan trọng với loạn khuẩn âm đạo (BV).

Điều quan trọng là các triệu chứng có thể rất nhẹ. Đôi khi, bệnh không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Nếu có các triệu chứng này, nên đi khám bác sĩ.

4. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ

Viêm âm đạo do nấm xảy ra khi có sự mất cân bằng vi sinh vật. Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

• Dùng kháng sinh kéo dài: Kháng sinh tiêu diệt lợi khuẩn trong âm đạo. Điều này tạo điều kiện cho nấm phát triển quá mức.
• Thay đổi nội tiết tố: Các giai đoạn như mang thai, kinh nguyệt, hoặc sử dụng thuốc tránh thai có thể làm tăng nồng độ estrogen. Điều này tăng nguy cơ nhiễm nấm.
• Mặc đồ lót ẩm ướt, bó sát: Quần áo bó sát, đồ lót tổng hợp, hoặc đồ ẩm ướt tạo môi trường ấm và ẩm. Điều này thuận lợi cho nấm phát triển.
• Thụt rửa âm đạo thường xuyên: Thụt rửa làm xáo trộn cân bằng tự nhiên của vi khuẩn âm đạo. Điều này loại bỏ vi khuẩn có lợi.
• Đái tháo đường không kiểm soát tốt: Người bệnh tiểu đường có đường huyết cao. Điều này tăng nguy cơ nhiễm nấm.
• Suy giảm miễn dịch hoặc stress: Hệ miễn dịch suy yếu (do corticosteroid, HIV, hoặc các bệnh khác) làm tăng khả năng nhiễm nấm. Stress và thiếu ngủ cũng có thể làm suy yếu hệ miễn dịch.

5. Khi nào cần gặp bác sĩ? 

Việc thăm khám bác sĩ kịp thời là cần thiết. Điều này giúp chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả. Nên gặp bác sĩ khi:

• Ngứa vùng kín không hết sau vài ngày: Nếu các triệu chứng không cải thiện sau khi tự điều trị bằng thuốc không kê đơn.
• Khí hư đặc, trắng, kèm rát khi tiểu: Đây là các triệu chứng điển hình. Cần xác định rõ nguyên nhân.
• Tái phát nhiều lần: Nếu bạn bị viêm âm đạo do nấm từ 4 lần trở lên trong một năm.
• Đang mang thai và bị ngứa vùng kín: Nhiễm nấm khi mang thai là phổ biến do thay đổi hormone. Cần điều trị an toàn dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.
• Không chắc chắn về tình trạng bệnh: Triệu chứng viêm âm đạo do nấm tương tự các bệnh khác. Ví dụ như loạn khuẩn âm đạo hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Chẩn đoán chính xác là rất quan trọng.

6. Cách điều trị

Điều trị viêm âm đạo do nấm thường đơn giản. Các phương pháp chính bao gồm thuốc chống nấm:

• Thuốc đặt âm đạo và kem bôi:

• • Các loại thuốc như Clotrimazole, Miconazole, Butoconazole có dạng viên đặt hoặc kem bôi.
  • Kem bôi cũng có thể dùng cho vùng ngoài âm hộ.
  • Các liệu trình ngắn (1-3 ngày) hoặc dài (7-14 ngày) tùy thuộc vào mức độ bệnh.

• Thuốc uống:

• • Fluconazole là thuốc uống phổ biến. Nó thường được kê đơn dưới dạng liều duy nhất 150 mg.
  • Đối với các trường hợp nặng hoặc tái phát, có thể cần nhiều liều Fluconazole hơn.
  • Thuốc uống cần kê toa từ bác sĩ.

Lưu ý quan trọng khi điều trị:

• Tránh quan hệ tình dục: Nên kiêng quan hệ trong thời gian điều trị. Điều này tránh kích ứng thêm và giúp giảm nguy cơ tái phát.
• Không tự ý dùng thuốc: Không tự ý mua thuốc hoặc dùng thuốc khi chưa xác định rõ nguyên nhân. Triệu chứng tương tự có thể là của các bệnh khác.
• Tuân thủ liệu trình: Hoàn thành đủ liệu trình thuốc. Ngay cả khi triệu chứng đã biến mất.

Điều trị cho phụ nữ mang thai: Phụ nữ mang thai có thể điều trị an toàn bằng kem hoặc viên đặt âm đạo kháng nấm. Tuy nhiên, một số thuốc uống như Fluconazole cần tránh trong thai kỳ, đặc biệt ba tháng đầu.

7. Phòng ngừa tái phát

Phòng ngừa tái phát là yếu tố then chốt. Dù chưa có cách phòng ngừa tốt nhất được biết đến, các biện pháp sau có thể giúp giảm nguy cơ:

• Giữ vùng kín khô thoáng: Nấm phát triển tốt trong môi trường ẩm ướt. Giữ vùng kín sạch và khô là quan trọng.
• Mặc quần lót cotton, không quá bó: Cotton thoáng khí giúp vùng kín khô ráo. Tránh quần áo bó sát, quần tất.
• Hạn chế mặc đồ ẩm lâu: Thay quần áo ướt (như đồ bơi, đồ tập) ngay sau khi sử dụng.
• Không thụt rửa âm đạo: Thụt rửa làm mất cân bằng vi khuẩn tự nhiên. Điều này tăng nguy cơ nhiễm nấm.
• Tránh dùng dung dịch vệ sinh quá mạnh: Sản phẩm có mùi thơm hoặc hóa chất mạnh có thể gây kích ứng.
• Kiểm soát tốt đường huyết: Nếu có đái tháo đường, kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm nguy cơ nhiễm nấm.
• Tránh lạm dụng kháng sinh: Chỉ dùng kháng sinh khi cần thiết và theo chỉ định bác sĩ.

8. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQs)

9. Thông Điệp

Viêm âm đạo do nấm là một tình trạng rất thường gặp. Bệnh không phải là bệnh xấu hay lây truyền qua đường tình dục. Bệnh có thể điều trị dễ dàng bằng thuốc kháng nấm.

Điều quan trọng nhất là điều trị đúng nguyên nhân. Đồng thời, cần chủ động phòng ngừa tái phát. Chăm sóc vùng kín khoa học là bước đầu tiên. Điều này giúp bảo vệ bản thân trước các bệnh lý phụ khoa.

Bài viết này được thực hiện bởi Bác sĩ Đỗ Hữu Đạt. Bác sĩ có nhiều năm kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản và tình dục.

Tài liệu tham khảo:

1. [1]. Yeast infection (vaginal) – Symptoms and causes – Mayo Clinic, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/yeast-infection/symptoms-causes/syc-20378999 
2. [2]. Overview: Vaginal yeast infection (thrush) – InformedHealth.org – NCBI Bookshelf, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK543220/
3. [3]. www.ijrcog.org, https://www.ijrcog.org/index.php/ijrcog/article/download/2081/1808/7182#:~:text=5%20Approximately%20two%2Dthird%20of,them%20suffer%20from%20multiple%20episodes. 
4. [4]. Vulvovaginal Candidiasis: A Review of the Evidence for the 2021 Centers for Disease Control and Prevention of Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines – Oxford Academic, https://academic.oup.com/cid/article/74/Supplement_2/S162/6567950
5. [5]. Vulvovaginal Candidiasis: A Current Understanding and Burning Questions – PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7151053/
6. [6]. Pathogenesis of vulvovaginal candidosis. | Download Scientific Diagram – ResearchGate, https://www.researchgate.net/figure/Pathogenesis-of-vulvovaginal-candidosis_fig1_345760612
7. [7]. Yeast Infection/Thrush (Candidiasis) | Texas DSHS, https://www.dshs.texas.gov/hivstd/info/thrush
8. [8]. What Causes Vaginal Yeast Infections to Develop After Penetrative Sex? – Healthline, https://www.healthline.com/health/healthy-sex/yeast-infection-after-sex
9. [9]. Vulvovaginal candidiasis: Epidemiology, microbiology and risk factors, https://repositorium.sdum.uminho.pt/bitstream/1822/42438/1/document_26622_1.pdf
10. [10]. What Happens if You Leave a Yeast Infection Untreated? – Verywell Health, https://www.verywellhealth.com/untreated-yeast-infection-risks-5115587
11. [11]. What Is a Yeast Infection? Symptoms, Causes, Diagnosis, Treatment, and Prevention, https://www.everydayhealth.com/yeast-infection/guide/
12. [12]. Recurrent Yeast Infections – Baylor College of Medicine, https://www.bcm.edu/healthcare/specialties/obstetrics-and-gynecology/ob-gyn-conditions/recurrent-yeast-infections
13. [13]. What are the cause, risk factors, preventive measures, signs and symptoms, and treatment of vulvovaginal candidiasis (Vaginal Yeast Infection)? – Dr.Oracle AI, https://www.droracle.ai/articles/11019/vaginal-candidiasis-cause-risk-factors-preventive-measures-signs-and-symptoms-and-treatment
14. [14]. Preventing Candidiasis – CDC, https://www.cdc.gov/candidiasis/prevention/index.html
15. [15]. Yeast infection during pregnancy: Over-the-counter treatment OK? – Mayo Clinic, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vaginitis/expert-answers/yeast-infection-during-pregnancy/faq-20058355
16. [16]. Treatment of Candidiasis – CDC, https://www.cdc.gov/candidiasis/treatment/index.html
17. [17]. New CDC Vulvovaginal Candidiasis (VVC) Guidelines, https://hcp.monistat.com/sites/monistat_hcp/files/2020-07/New_CDC_VVC_Guidelines_Bachmann.pdf
18. [18]. Treatment of vulvovaginal candidiasis: A review of the literature – ResearchGate, https://www.researchgate.net/publication/273522425_Treatment_of_vulvovaginal_candidiasis_A_review_of_the_literature